Pałowo, gmina Postomino
Nazwa niemiecka: Alt-Paalow
Nazwa przejściowa: Palowo
Pałowo leży na średniowiecznym trakcie z Darłowa przez Staniewice do Słupska (dziś jest to polna droga). Na północy wsi płynie potok Moszczeniczka wpadający w okolicach Staniewic do Wieprzy. Wieś ma czytelny do dziś kształt owalnicy.
Historia wsi ma średniowieczny rodowód. Założycielem mógł być Jakub Palowe (wymieniany w dokumencie z 1456 roku). Była to wieś chłopska z majątkiem. Od 1466 roku Pałowo należy do rodu von Belowów. W 1637 roku Hans Caspar von Krockow przez małżeństwo z córką Belowa wchodzi w posiadanie części dóbr belowskich. Wtedy wieś zostaje podzielona na dwie części: część A – należącą do Belowów i część B – należącą do Krockowów.
W 1784 roku – jak podaje Brüggemann – do Pałowa A należy folwark z 2/3 powierzchni wsi, mieszkało tam 8 chłopów. Do Pałowa B – należy 1/3 powierzchni wsi i mieszka tu 3 chłopów i 1 bezrolny. W 1829 wieś zostaje sprzedana państwu pruskiemu, które zakłada głównie na gruntach majątku B nową wieś Pałówko. Od tego czasu wieś zmienia nazwę na Alt Paalow.
Na przełomie XIX i XX wieku władze pruskie zlikwidowały majątek. Na początku XX wieku Ernst von Below zbudował dwór. Wokół dworu powstał park o powierzchni 3,2 hektara. Do dziś zachował się układ ścieżek i oczko wodne.
Powierzchnia wsi wraz z gruntami wynosiła w 1864 r. 616,7 ha, w 1939 – 613,9 ha. W 1818 roku Pałowo zamieszkiwało 217 osób, w 1871 – 311, w 1905 – 290 i w 1939 – 262. Liczba gospodarstw domowych wynosiła: w 1871 – 60, w 1905 – 51, w 1939 – 59.
Przed 1939 rokiem we wsi była gospoda, restauracja, sklep, młyn, piekarnia, poczta. Mieszkał szewc, krawiec, siodlarz, stolarz, dwóch kowali, cieśla, handlarz bydłem. Istniała jednoklasowa szkoła zbudowana w końcu XIX wieku. Ostatnim nauczycielem niemieckim był Hans Grotewendt. Ostatnim niemieckim sołtysem był Friedrich Granzow. Działał chór mieszany pod kierunkiem nauczyciela Grotewendta oraz 5 – osobowa orkiestra dęta.
Obecny kościół powstał w obrębie placu owalnicowego w 1898 roku (wcześniejszy usytuowany był po przeciwnej stronie obecnego). Budowla w stylu neoromańskim została po wojnie poświęcona 1 września 1945 roku. Obecnie należy do parafii w Sycewicach. Przy kościele znajduje się cmentarz. Na nim zbudowano pomnik poświęcony poległym w I wojnie światowej mieszkańcom Pałowa i Pałówka. Na cmentarzu zachowały się kute krzyże żelazne z lat 30-tych XX wieku.
Armia Czerwona zajęła wieś 8 marca 1945 r.
Wieś w 1950 roku liczyła 238 mieszkańców, a w 2006 roku 235. Liczba gospodarstw domowych wynosi 46, a gospodarstw rolnych 30. W wiosce działa koło gospodyń wiejskich i ochotnicza straż pożarna.
Autor: Jan Sroka
Fundacja „Dziedzictwo” powstała w 1991 roku w Sławnie. Jej celem jest szeroko rozumiana ochrona zabytków archeologicznych Ziemi Sławieńskiej, a także ochrona krajobrazu kulturowego, którego częścią jest dziedzictwo archeologiczne.
Strona fundacji: archeo.edu.pl
