Malechowo, gmina Malechowo
Nazwa niemiecka: Malchow.
Nazwy przejściowy: Stare Malechowo, Stary Malchów
Pierwsza wzmianka: 1274
Malechowo jest siedzibą władz gminy. Leży przy trasie Szczecin – Gdańsk. Jest to wieś wielodrożnicowa, posiadająca rodowód średniowieczny. W latach 1275-1285 wioska należała do biskupów kamieńskich, a następnie wchodziła w skład posiadłości klasztoru cystersów z Bukowa Morskiego. W 1296 roku część wsi była w posiadaniu rodziny von Gletze.
Po reformacji wchodziła w skład domeny darłowskiej. W końcu XIX wieku we wsi powstał niewielki majątek, który przed 1939 rokiem należał do Wilhelma Schmidta.
W wiosce istniała dwuklasowa szkoła, do której uczęszczało około 100 dzieci. Ostatnim niemieckim nauczycielem był Darske. Przed II wojną światową we wsi działała poczta, mleczarnia, kasa oszczędnościowa, gospoda wraz z salą wiejską i sklep. W 1818 roku Malechowo zamieszkiwało 367 osób, w 1864 – 987, w 1905 – 892, a w 1939 – 807. Aktualnie we wsi mieszka około 600 osób.
Liczba gospodarstw w 1871 roku wynosiła – 206, w 1905 – 196 i 1939 – 191. W 1939 roku 10 gospodarstw liczyło ponad 20 hektarów, 36 – od 10 do 20 hektarów i 35 od 5 do 10 hektarów. Największe gospodarstwo liczyło 75 hektarów i należało do Wilhelma Schmidta.
Gotycki kościół pochodzi z XV wieku, częściowo był przebudowany w wieku XIX. Zabytkowy wystrój stanowi XVII wieczny ołtarz główny. Z tego samego okresu pochodzi ambona i chrzcielnica. Po roku 1535 był świątynią ewangelicką, a w 1945 roku został przejęty przez katolików. Poświęcenie świątyni p. w. Matki Boskiej Częstochowskiej odbyło się 2 lutego 1946 roku. Parafię malechowską erygowano 2 października 1973 roku.
Obok kościoła istniał cmentarz. W końcu XIX wieku cmentarz wiejski zbudowano za wsią przy drodze do Pękanina. Dawny ewangelicki cmentarz został w latach 60-tych zlikwidowany, a na jego miejscu założono cmentarz komunalny.
Po I wojnie światowej na placu przykościelnym postawiono pomnik poświęcony mieszkańcom, którzy zginęli podczas wojny. Po 1945 roku „przerobiono” go na postument Chrystusa Króla.
Wojska radzieckie zajęły wieś 6 marca 1945 roku. W październiku tego roku do wsi przybyły rodziny polskich osadników. Dotychczasowi mieszkańcy – Niemcy – zostali wysiedleni.
Obecnie we wsi znajdują się sklepy, w tym sklep z antykami, bank spółdzielczy, działa gimnazjum i przedszkole, znajduje się urząd gminy, przychodnia lekarska i apteka oraz restauracje i urząd pocztowy. Od roku 1960 prowadzi działalność Gminna Biblioteka Publiczna. Jej pierwszym kierownikiem była Zofia Koral. Natomiast od 1994 roku działa Młodzieżowa Orkiestra Dęta.
Autor: Jan Sroka
Fundacja „Dziedzictwo” powstała w 1991 roku w Sławnie. Jej celem jest szeroko rozumiana ochrona zabytków archeologicznych Ziemi Sławieńskiej, a także ochrona krajobrazu kulturowego, którego częścią jest dziedzictwo archeologiczne.
Strona fundacji: archeo.edu.pl
